Сайтка кириу

КОРРУПЦИЯ: ОҒАН ҚАРСЫ ГҮРЕСИЎ ТАРАЎЫНДАҒЫ ЖАҢА БАСҚЫШ

Ҳәр қандай мәмлекеттиң өз раўажланыў жолы болады. Бизиң мәмлекетимизде халқымыздың абадан турмысын тәмийинлеў, инсан мәплерин қорғаў ең тийкарғы мақсет болып есапланады.

Президентимиз басшылығында алып барылып атырған ишки ҳәм сыртқы сиясатта да халық мәплери ең баслы орында турады. Биз буларға ҳәр күни ғалаба хабар қураллары арқалы гүўа болып жүрмиз.

Әлбетте, елимиздиң раўажланыўы ушын ҳәммемиз бир мақсет ҳәм бир нийет жолында бирлесип, белгиленген Ҳәрекетлер стратегиясы бойынша өз искерлигимизди даўам еттирсек, биз келешегимиз болған перзентлеримизге еркин ҳәм абат Ўатанды инәм етемиз. Әлбетте, бунда жоқары лаўазымдағы инсанлардың ҳақ кеўил ҳәм патриот болыўы үлкен әҳмийетке ийе. Себеби, мәмлекет раўажланыўына тосқынлық етиўши факторлардың бири -дәмегөйшилик, яғный бир сөз бенен айтқанда, коррупция болып табылады.

«Коррупция» атамасының этимологиясы бойынша түрли пикирлер бар. Кең қолланылатуғын биринши пикир тәрепдарларының көз-қарасы бойынша «коррупция» атамасы латынша «corruptio» сөзинен алынған болып, «пара есабынан аўдырыў» деген мәнини аңлатады.

Айырым әдебиятларда бул атама латынша «corrumpere» (бузылыў, айныў, шириў), басқа әдебиятларда латынша «corruptum» (сынған, бузылған) сөзинен келип шыққаны ҳәм жеке ҳәмде корпоратив пайда жолында жәмийет мәплерине зыян жеткериўди аңлататуғынлығы атап өтилген.

Коррупцияға қарсы қатаң ҳәм кескин гүрес алып барыў ҳәзирги дәўирдиң баслы бағдары десек қәтелеспеймиз. Себеби қайсы бир тараўда раўажланыў, өсиў болмаса буның тийкарғы себеби коррупцияға барып тақалады. Коррупция мәмлекетте әмелге асырылып атырған реформалар жолына үлкен тосқынлық жасайды. Дүньяның алдыңғы мәмлекетлери коррупцияға қарсы миллий дәрежедеги ис-иләжларды қоллаў менен бир қатарда, халық аралық көлемдеги бағдарламаларды да әмелге асырыўда белсенделик көрсетип келмекте.

Коррупцияның ең кең тарқалған түрлерине парахорлық, исенимге кириў ҳәм таўламашылық киреди. Бул түрдеги жынаятлар экономиканы банкротлыққа ушыратып, мәмлекетлик басқарыўды жолдан шығарады.

Халық аралық валюта фондының есап-китабы бойынша, дүнья экономикасы коррупция нәтийжесинде ҳәр жылы орташа 1,5-2 триллион АҚШ доллары муғдарында зыян көреди.

Коррупция халықтың, пуқаралардың мәмлекет ҳәм оның уйымларына болған исенимсизлигин келтирип шығарады, жәмийетте социал-экономикалық машқалалардың пайда болыўына шараят жаратып берип ҳәм тереңлесиўине алып келеди.

Коррупция ең дәслеп, ҳәр бир мәмлекетте оның басқарыў аппаратының халық алдындағы минимал мәжбүриятларын орынлаўда әззиликти аңлатады.

Биринши Президентимиз Ислам Каримов жынаятшылық ҳәм коррупцияны қәўипсизликке қәўип салыўшы факторлардың бири сыпатында баҳа берип, «жынаятшылық ҳәм коррупция жәмийетттиң руўхый-әдеп-икрамлық тийкарларын жемиреди. Жәмийет ағзаларының пуқаралық статусын жоққа шығарады. Әмелге асырылып атырған өзгерислерге кери мүнәсибет пайда болыўы ушын шараятлар жаратып береди», деп атап өткен еди.

Мәмлекетимиз басшысы Шавкат Мирзиёев өзиниң сайлаў алды баянатларының биринде «бүгинги күндеги және бир тийкарғы ўазыйпамыз-мәмлекетимиз раўажланыўына тосық болып болып киятырған жаўыз иллет, яғный коррупция ҳәм уйымласқан жынаятшылыққа қарсы гүресиў, ҳуқуқбузарлықлардың алдын алыў мәселелерин нәтийжели шешиўден ибарат» екенлигине айырықша атап өткен еди.

Өткен дәўирде «Коррупцияға қарсы гүресиў ҳақкында»ғы Өзбекстан Республикасы Нызамы ҳәм Президентимиздиң «Коррупцияға қарсы гүресиў ҳақкында»ғы Өзбекстан Республикасы нызамының қағыйдаларын әмелге асырыў ис-иләжлары ҳаққында»ғы ПҚ-2752 санлы қарары ҳәм Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2019-жыл 27-май күни «Өзбекстан Республикасында коррупцияға қарсы гүресиў системасын жәнеде жетилистириў ис-иләжлары ҳаққында»ғы ПФ-5729-санлы Пәрманы қабыл етилди.

Соның менен бирге Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2017-жыл 7-февральдағы пәрманы менен тастыйықланған 2017-2021 жыллары Өзбекстан Республикасын раўажландырыўдың бес баслы бағдары бойынша Ҳәрекетлер стратегиясында да ҳәм ҳәр жылы қабыл етилетуғын мәмлекетлик бағдарламаларда коррупцияға қарсы гүресиўдиң шөлкемлестириўшилик-ҳуқықый механизимлерин жетилистириў ҳәм коррупцияға қарсы гүресиў иләжларының нәтийжелигин асырыў бойынша анық ўазыйпалар белгиленген.

Нызам менен системалы, мәмлекет ҳәм пуқаралық жәмийетиниң бирге ислесиўи, коррупцияның алдын алыўға байланыслы ис-иләжлардың баслы бағдарлары, жуўапкершиликтиң айқын белгиленгенлиги коррупцияға қарсы гүресиўдиң тийкарғы принциплери сыпатында белгилеп қойылды.

Коррупцияға қарсы гүресиў тараўында мәмлекет сиясатының тийкарғы бағдарлары нызамлы дәрежеде беккемленди.

Мәмлекетлик бағдарлама 51 бәнттен ибарат ис-иләжларды қамарап алған. Онда коррупцияның системалы себеплери ҳәм шараятларының алдын алыўға бағдарланған 10 нызам, бир қатар нызам асты ҳүжжетлери, ис-иләжлар режелери жойбарларын ислеп шығыў ҳәм қабыл қылыў, қатар үгит-нәсият жумысларын әмелге асырыў көзде тутылған.

Сондай-ақ, Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2019-жыл 27-май күни «Өзбекстан Республикасында коррупцияға қарсы гүресиў системасын жәнеде жетилистириў ис-иләжлары ҳаққында»ғы ПФ-5729-санлы Пәрманы менен Коррупцияға қарсы гүресиў системасы нәтийжелигин асырыў, ең жоқары дәрежедеги қолай исбилерменлик орталығын жаратыў, мәмлекеттиң халық аралық майдандағы унамлы абырой-итибарын арттырыў мақсетинде:

-2019-2020 жылларда коррупцияға қарсы гүресиў бойынша мәмлекетлик дәстүр (35-бәнттен ибарат);

-Коррупцияға қарсы гүресиў бойынша республикалық мекемелер аралық комиссия қурамы;

-Коррупцияға қарсы гүресиў тараўындағы искерликтиң нәтийжелигин асырыўға қаратылған ис-иләжларды ислеп шығыў бойынша арнаўлы комиссия қурамы тастыйықланды.

Соның менен бирге Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисиниң палаталарында коррупцияға қарсы гүресиў ҳәм суд-ҳуқық мәселелери бойынша комитетлер шөлкемлестирилди.

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси, ўәлаятлар ҳәм Тошкент қаласы халық депутатлары кеңеслери, район ҳәм қалалық халық депутатлары кеңеслериниң қурамында коррупцияға қарсы гүресиў комиссияларын шөлкемлестириў усыныс етилди.

Пүткил тарийх даўамында мәмлекетлер өз ғәрезсизлигине ерисе алмаўы тек ғана урыс майданларындағы жеңилислер ғана емес, бәлким әмелдарлардың сатқынлығы, өз мәплерин жәмийет мәплеринен үстин қойғанлығы, яғный коррупция ҳәм себеп болған.

Ангичан-ирланд мәмлекетлик ғайраткери Эдмунд Берк «коррупция раўажланған жәмийетте азатлық узақ өмир сүриўи мүмкин емес» деген пикирди билдирген еди.

Ҳәр қандай мәселениң шешимин пара берип емес, ал бара берип шешиў-бул сол пуқараның жоқары ҳуқықый саўаты бар екенлигинен дәрек береди.

Егер жәмийетшилигимизде ҳәр бир адам өзине жүкленген ўазыйпалар менен миннетлемелерин толық ҳәм ҳадал орынлап барса, сол жерде раўажланыў ушын жақсы орталық пайда болыўы анық. Бул өз гезегинде, исенимди беккемлейди.

Жуўмақлаў орнында соны айтыўымыз керек, коррупцияға қарсы гүресиў ҳәрекетиниң мақсети ҳәм объекти сыпатында айрықша алынған коррупционер емес, яғный жәмийетимизде усы ис-ҳәрекетлерди әмелге асырыўға шарт-шәраят жаратып бериўши ҳалатларды сапластырыў ҳәм профилактикалық алдын алыў иләжларын көриўмиз тийис.

Демек, коррупцияға қарсы гүресиў ғәрезсизлигимизди беккемлеў, ўатанымыздың азатлығын ҳәм абаданшылығын тәмийинлеў ушын турмыслық зәрүрлик болып табылады.

 

Шоманай районы Мәмлекетлик хызметлер

орайы бас қәнийгеси

Т.Даўлетмуратов